Langdurigezorg.nl

Kennisbank afgeronde ondersteuningsprogramma's bij veranderingen in de langdurige zorg.

Enschede zet model in voor shared savings

Wanneer je shared savings wilt inzetten, dan kun je aan de hand van een model de besparingen berekenen die je met elkaar kunt realiseren. Gezondheidseconoom Arthur Hayen promoveerde bij de Tilburg University op een model voor shared savings, dat wordt toegepast in de eerstelijnszorg Enschede. Lees het interview met Arthur Hayen:

Wat houdt uw model in?

Het model berekent de besparingen die je met elkaar kunt realiseren. Concreet gaat het om de besparingen van een gezondheidscentrum ten opzichte van de zorgkosten van een kostenbenchmark. Ook deze kostenbenchmark wordt in het model berekend. Er wordt zorgaanbieders een beloning in het vooruitzicht gesteld als zij besparen op de zorgkosten over het hele spectrum aan verzekerde zorg.

Kern van het model is de kostenbenchmark, die als financiële prikkel fungeert. Het model bestaat uit 5 bouwstenen die structuur geven aan het proces dat je met elkaar start. In de rapportages achter deze bouwstenen worden alle keuzemomenten opgesomd, samen met de consequenties van iedere keuze. Dus: doe je dit, dan gebeurt er dat. Belangrijk bij het ontwerpen van dit model is dat het uitgaat van een open gesprek. Iedereen zit om de tafel en praat mee over het ontwerp. Zonder zo’n open gesprek is de kans klein dat het model draagvlak heeft onder zorgaanbieders die er uiteindelijk mee gaan werken. In juli 2014 zijn Menzis en Arts en Zorg hiermee aan de slag gegaan in een pilot in Enschede.’

shared-savings-model-hayen (ppt)

Waarom heeft u het ontwikkeld?

‘Ik kwam op het idee toen ik een college volgde over financiële prikkels. Meteen erna zat ik bij een college waarin een studie besproken werd over zorgaanbieders die meer keizersneden uitvoerden na een verlies aan inkomsten. Is het mogelijk om een financiële prikkel te maken waardoor je de groei van de zorgkosten tempert? Vanuit die vraag ben ik aan een proefschrift gaan werken. Ik bleek overigens niet de eerste te zijn die deze link legde. Menzis heeft ons benaderd om een shared-savings-model te ontwikkelen: een concrete financiële prikkel die een beloning stelt tegenover verbeteringen in kwaliteit en doelmatigheid. Dit project vormt daarmee het hart van mijn proefschrift.’

Wat zijn de 5 bouwstenen van uw model?

‘De eerste bouwsteen is dat je bepaalt voor welke verzekerden je dit gaat doen. In de pilot is gekozen voor alle verzekerden die zijn ingeschreven bij drie gezondheidscentra. Met bouwsteen 2 bepaal je om welke zorgkosten het gaat. In Enschede gaat het om alle zorgkosten behalve mondzorg, tot een maximum van €22.500. Bouwsteen 3 gaat over de benchmark. Tegen welke benchmark worden de zorgkosten afgezet? In Enschede wordt uitgegaan van de historische zorgkosten die vervolgens worden vermenigvuldigd met de groeitrend van de controlegroep. De vierde bouwsteen bevat de besparingstoets: een statistische toets om te kijken of de zorgkosten niet door toeval lager zijn dan de benchmark. Je wilt immers besparingen uitkeren waarmee zoveel mogelijk toevalligheden zijn uitgesloten. In bouwsteen 5 wordt de verdeling van besparingen besproken en hoe deze moeten afhangen van de kwaliteit van zorg.’

Wat is de meerwaarde van dit shared savings-model?

‘Ten eerste prikkelt dit model zorgverleners om de verantwoordelijkheid te nemen voor het totale zorgcontinuüm. Dat is belangrijk want het zorglandschap is in Nederland gefragmenteerd en nu is er niemand die verantwoordelijkheid neemt voor het geheel. Ten tweede prikkelt het model tot innovatie en kostenbesparing. Het kan ook patiënten iets opleveren, bijvoorbeeld zorg dichter bij huis, en daarmee mogelijk een besparing op het eigen risico. Een andere meerwaarde is dat ik zie dat huisartsen – nu ze de kans krijgen om besparingen terug te verdienen – zich meer gaan verdiepen in hun patiëntenpopulatie.’

Voor wie is dit model goed bruikbaar?

‘Voor regio’s waar een groot verbeterpotentieel lijkt. Dus regio’s met op het eerste oog hoge zorgkosten. Dit model geeft hen een prikkel om het te verbeteren. Het is minder geschikt voor regio’s waar deze prikkel al aanwezig lijkt. Het is ook minder geschikt voor regio’s met een heel hoge patiëntmobiliteit. Het model vereist wel dat deelnemers multidisciplinair denken en de verantwoordelijkheid over de lijnen heen durven te nemen. Dat moeten deelnemers dan ook wel durven.’

Is dit model alleen geschikt voor Nederland?

‘Nee, shared-savingsmodellen zien we overal. Dit model is wel specifiek toegespitst op de Nederlandse situatie. Het Nederlandse zorglandschap is gefragmenteerd. Daarom gaat dit model uit van een virtueel budget en geen hard budget, waarmee de deelnemende gezondheidscentra bijvoorbeeld zelf alle ziekenhuiszorg hadden moeten inkopen. Omdat het hier een algemene populatie van verzekerden betreft, ligt het afkappunt van zorgkosten lager dan die voor de oudere populatie in de VS. Daarnaast hebben we ook mondzorg uit het model gehaald, omdat verzekerden zonder tussenkomst van een huisarts naar de tandarts kunnen gaan.’

Hoe zorg je dat besparingen niet ten koste gaan van de kwaliteit?

‘Dat is een goede vraag. We hebben een puntensysteem ontwikkeld waarin zorgaanbieders punten krijgen voor kwaliteit en de verbetering van kwaliteit over de jaren heen. Patiëntenervaringen worden meegenomen als onderdeel van kwaliteit. Zorgaanbieders krijgen geen punten als ze achteruit gaan. Hoe meer punten je hebt ontvangen, hoe meer je deelt in de besparingen. Die prikkel moet stimuleren om goede zorg te blijven bieden. Het is bij de ontwikkeling van een dergelijk systeem belangrijk om een set kwaliteitscriteria te maken die door alle partijen worden gedragen. Zodat niet het gevoel ontstaat dat een zorgverzekeraar op de stoel van de zorgaanbieder gaat zitten. De set kwaliteitscriteria bestaat uit indicatoren op het gebied van patiënttevredenheid, chronische zorg en medicijngebruik. Ook krijgen geaccrediteerde praktijken een opslag.’

Wat is uw advies aan mensen die het model gaan gebruiken?

‘Bouw in het model zekerheid in door het toeval te beperken. Denk bijvoorbeeld na over hoe je met patiënten met incidenteel hoge zorgkosten omgaat. De invloed van toeval wordt ook minder wanneer je met grote aantallen patiënten gaat werken. Het helpt ook om zorgtypen uit te sluiten waar je geen verantwoordelijkheid voor kunt nemen. Het lijkt aantrekkelijk om als huisarts alles mee te willen nemen – hoe groter het bereik, hoe hoger de besparingen kunnen oplopen – maar er is kans dat je van een koude kermis thuiskomt.’

Wat is een succesfactor?

‘Een goede benchmark. De benchmark vormt het hart van het model. Als je dit zorgvuldig doet, is de kans op verbetering het grootst. Handel hier naar door de casemix goed in beeld te brengen en in het model te verwerken. Het kan ook nuttig zijn om deze casemix met de zorgaanbieder te bespreken. Pas de juiste statistische technieken toe. Dat is best complex maar beslist de moeite waard. Kortom, denk niet te licht over de benchmark.’

Meer informatie?

Wilt u meer weten over het shared savings-model? Neem contact op met Arthur Hayen, promovendus Tilburg University, mail: a.p.hayen@uvt.nl.

Verder lezen

› bekijk alle 6 artikelen over Shared Savings

Triple Aim

Een gezamenlijk initiatief van partijen in Nederland die de Triple Aim-aanpak omarmen: gelijktijdige verbetering van de gezondheid, ervaren kwaliteit van zorg en kosten.

Meer over dit programma