Langdurigezorg.nl

Kennisbank afgeronde ondersteuningsprogramma's bij veranderingen in de langdurige zorg.

Verslag transitiebijeenkomst Zwolle (16 juni 2014)

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) organiseerde in mei en juni 2014 in samenwerking met veldpartijen regionale transitiebijeenkomsten over de Hervorming langdurige zorg. Op 16 juni 2014 vond de regiobijeenkomst in Zwolle plaats.

Grote ambities in een kleine regio

Lagere zorgkosten en vitalere, maatschappelijk actieve inwoners. Dat is het streven van Vitaal Vechtdal, een van de 9 regionale proeftuinen voor vernieuwing in de zorg. De sleutelwoorden: preventie en zorgverlening in een netwerk. ‘Wij zorgen dat u op de juiste plek terechtkomt.’

‘Wij willen de zorg niet optimaliseren of efficiënter maken. Nee, de vraag is: waarvoor doen we het allemaal?’, zegt Pauline Terwijn, bestuurder van de Saxenburg Groep (ziekenhuis- en ouderenzorg) in Hardenberg. ‘Ook in onze regio drinken, roken en eten mensen te veel. Veel jongeren zijn aangewezen op een WAJONG-uitkering. Ouderen hebben te maken met vereenzaming en ongecoördineerde zorg. Wij hebben geschetst hoe we gaan aansturen op goede zorg, daar waar die nodig is.’

Overzichtelijke regio

De Saxenburg Groep neemt deel aan Vitaal Vechtdal, een samenwerkingsverband op de grens van Drenthe en Overijssel. Het is een van de 9 experimenten met vernieuwingen in zorgverlening en -financiering die minister Schippers van VWS heeft uitgeroepen tot regionale proeftuinen. ‘Onze regio is overzichtelijk, dat is erg handig om dingen uit te proberen’, aldus Terwijn. Zo staat er één ziekenhuis, is er één grote thuiszorgorganisatie en een ggz-instelling, en zijn slechts 3 gemeenten betrokken: Ommen, Hardenberg en Coevorden. In de regio werken 50 huisartsen en 95 medisch specialisten. ‘Dat zijn aantallen waarbij je elkaar nog kent’, vertelt de bestuurder tijdens de Transitiebijeenkomst in Zwolle op 16 juni.

Zorg in een netwerk

Naast zorgaanbieders neemt zorgverzekeraar Achmea deel. TNO en PricewaterhouseCoopers zijn betrokken voor kennis over gezondheid en de maatschappelijke businesscase. De ambitie van Vitaal Vechtdal is dat de regio in 2017 kan bogen op fittere inwoners, meer deelname aan de samenleving en lagere zorgkosten. De partners willen dat onder meer bereiken door de zorg in samenhang aan te bieden. ‘Onze belofte aan inwoners is: wij leveren de zorg in een netwerk. U hoeft zich niet af te vragen of u naar de huisarts moet of naar de specialist, wij zorgen dat u op de juiste plek terechtkomt’, zegt de zorgbestuurder.

Fundament van vitaliteit

Het vertrekpunt voor Vitaal Vechtdal is de fundamentele vraag: wat bepaalt gezondheid? Dat zijn 4 elementen, schetst Terwijn: ‘Hoe het er thuis aan toe gaat, hoe het is op je werk, of je wordt aangesproken op je talenten, en ten slotte wat wij doen in de zorg. Van de 5500 uur die je in een jaar wakker bent, zit je misschien 1 uur bij de huisarts. In dat ene uur kan de zorg mensen niet gezond maken. De andere 3 domeinen – thuis, werk en opleiding – bepalen hoe vitaal iemand is.’

Preventie

Een belangrijke pijler van Vitaal Vechtdal is dan ook preventie. Het programma ‘De gezonde gemeente’ wil mensen aanmoedigen gezond te leven, onder meer via de inrichting van de buurt. Het deelprogramma ‘Vroeg Erbij’ richt zich op een gezonde leefwijze van jonge ouders en hun kinderen. In een van de projecten gaan kinderartsen op scholen en bij sportverenigingen kijken als een kind gedragsproblemen heeft. ‘Op die manier voorkom je dat het probleem verergert, zonder dat het kind voor een consult naar de spreekkamer moet’, vertelt Terwijn.

Betere zorg voor ouderen

Veel projecten vallen onder de noemer ‘Langer Vitaal’: zorg die beter is toegesneden op ouderen. Zo worden patiënten op leeftijd beter voorbereid op een operatie. En kunnen zelfstandig wonende ouderen een paar dagen aansterken in ‘huisartsbedden’ in het verpleeghuis, op verwijzing van de huisarts. Een andere vernieuwing is dat medisch specialisten voor basisdiagnostiek naar de huisartspraktijk komen. De praktijkondersteuner van de huisarts (POH) helpt bij het diagnostische handwerk. ‘Met behulp van goede ict kan de POH een groot deel van het werk doen, waardoor het ook nog eens efficiënt is’, meldt Terwijn. Een laatste voorbeeld is palliatieve zorg aan huis. ‘Waarom zou je mensen aan het eind van hun leven nog naar het ziekenhuis slepen? Medisch specialisten bezoeken mensen nu thuis, als de huisarts dat nodig vindt.’

Veel obstakels

Op weg naar het ambitieuze doel voor 2017 zijn er wel ‘heel veel’ obstakels, vertelt de Saxenburg-bestuurder. ‘De inkoop en financiering van verschillende zorgdomeinen zijn gescheiden. Voor preventie is er helemaal geen financiering. Terwijl de opbrengsten van preventieactiviteiten niet altijd terugvallen bij degene die ze heeft verricht. De budgetpolis die eraan komt, staat misschien wel haaks op netwerkzorg. En een heel belangrijke belemmering is dat voor projecten geen startgeld of andere financiële prikkel is te krijgen. Daardoor levert innovatie op korte termijn niets op voor betrokkenen.’

Niet direct resultaat

Vernieuwen gaat niet zonder slag of stoot, blijkt ook uit de discussie na afloop van Terwijns verhaal. Zo is er de vraag hoeveel tijd Vitaal Vechtdal krijgt om zich te bewijzen. ‘Aan het eind van het jaar zie je niet direct betere gezondheidsresultaten’, zegt de Overijsselse bestuurder. ‘Je moet het bekijken over een langere termijn: niet alleen nadenken voor vandaag, maar ook voor morgen. En dat is heel lastig.’ Een van de aanwezigen noemt marktwerking als grootste barrière voor samenwerking. Inderdaad een ‘bijzonder ingewikkeld punt’, beaamt Terwijn. ‘De kunst is te beseffen dat gezondheid ook in het belang is van de zorgverzekeraar. Vandaaruit kun je samen bespreken: wat heeft de burger nodig? Je moet elkaar goed snappen. Maar het is echt lastig.’ Een vertegenwoordiger van Achmea vult aan: ‘Iedereen heeft belangen. De zorgverzekeraar wil een lage premie, aanbieders willen omzet. Wees daar open in.’

Creatief omgaan met regels

Ook spannend is de vraag of de samenwerking past binnen de regels, bijvoorbeeld voor mededinging. Terwijn: ‘Ik roep altijd: “Wij zijn een proeftuin, dus wij zijn regelarmer.’ Dat is niet helemaal zo, maar we willen toch aan de slag. Er zijn zovéél regels waar je tegenaan loopt. Wie is bijvoorbeeld verantwoordelijk als de kinderarts bij de sportvereniging is en er iets misgaat? Of neem ons idee om de cliënt zelf te laten bepalen wie de thuiszorg regelt na een ziekenhuisopname; daar is geen betaalregel voor. We bespreken zulke hindernissen in Vitaal Vechtdal, maar een definitieve oplossing kan wel 3 jaar op zich laten wachten. Intussen zeggen wij: laten we het gewoon proberen.’

Gespreksleider Lennart Booij vat het samen als ‘creatief omgaan met regels’. Zijn conclusie uit het verhaal over Vitaal Vechtdal: ‘De goede houding om verder te komen is positief, een beetje naïef en af en toe burgerlijk ongehoorzaam.’

Meer weten

› bekijk alle 21 artikelen over Hervorming langdurige zorg

Hervorming Langdurige Zorg

Via Hervorminglangdurigezorg.nl is de sector langdurige zorg in 2014 en 2015 geïnformeerd over de hervorming langdurige zorg.

Meer over dit programma