Langdurigezorg.nl

Kennisbank afgeronde ondersteuningsprogramma's bij veranderingen in de langdurige zorg.

Verslag Wlz-congres 8 december 2014: werk vanuit het perspectief van de Wlz

Verslag van de plenaire opening van het congres Invoering Wet langdurige zorg 2015 op 8 december 2014 door Martijn Verbeek, directeur Langdurige zorg bij ministerie van VWS.

De AWBZ was een mooi product, aldus Martijn Verbeek (directeur langdurige zorg bij VWS), maar het lukte gaandeweg niet meer om alle doelstellingen ervan waar te maken. Het was tijd voor verandering voor de mensen die afhankelijk zijn van zware zorg en die kwam er in de vorm van de Wlz. ‘Ook deze wet is er nog steeds voor een grote groep mensen’, zei hij. ‘Een deel van de zorg voor kwetsbare mensen is op te vangen door naasten, maar het is belangrijk voor kwetsbare mensen dat de zorg waarop zij aanspraak kunnen maken als dit nodig is een individueel recht blijft. In de Wlz blijft het dat.’

Dit neemt niet weg dat de filosofie van de Wlz een andere is dan van de AWBZ, verduidelijkte Verbeek. ‘We kijken in deze nieuwe wet naar wat mensen daadwerkelijk aan zorg nodig hebben en deze mensen hebben zeggenschap over hoe die zorg wordt ingevuld,  Bovendien regelt de wet dat de cliënt cliëntondersteuning kan krijgen om hem te helpen het proces van het aanvragen van die zorg goed te laten verlopen.’

Verbeek

Redeneren vanuit de zorgvraag

Staatssecretaris Martin van Rijn van VWS onderstreepte het verhaal van Verbeek. ‘De kern van de Wlz is – net als die van de Wmo en de wijkverpleging in de Zorgverzekeringswet – meer te redeneren vanuit de zorgvraag dan vanuit het zorgaanbod. Het gaat erom de positie van de cliënt te versterken.’ Geen eenvoudige opgave, realiseert Van Rijn zich. ‘Het is een grote verandering, en die brengt veel onzekerheid met zich mee. De cliënt informeren zal dus de komende periode heel goed op ons netvlies moeten staan, want hoewel het om de verandering van een systeem gaat is het juist belangrijk om meteen ook te kijken wat die systeemverandering voor mensen betekent. Wij hebben daarom gezorgd voor overleggen op lokaal, regionaal en landelijk niveau om knelpunten te inventariseren en daarop zo snel mogelijk in te grijpen. Omgekeerd verwacht ik ook dat de zorgaanbieders, de zorgverzekeraars en de zorgkantoren mij erop zullen aanspreken als ze knelpunten in de wet- en regelgeving tegenkomen.’

Een soortgelijke boodschap gaf Verbeek ook aan de zorgaanbieders in de zaal: ‘De komende maanden zal alles draaien om het regelen en het leren werken volgens de nieuwe spelregels. Maar denk ondertussen ook al na over de vraag hoe de zorgvraag daadwerkelijk anders kan worden ingevuld, Er zijn al goede voorbeelden, Gebruik die. En als u het gevoel hebt dat we groepen mensen missen, meld het ons dan. Niemand mag buiten de boot vallen. We weten dat er nog heel veel onzekerheden zijn en die willen we zo snel mogelijk wegnemen.’

Niet inzetten op de maximale zorg

Onzekerheden zijn er inderdaad, benadrukte Denise Janmaat. Zij is ondernemer, maar sinds een ongelukkige val ruim 20 jaar geleden ook gebruiker van intensieve zorg. ‘Ik kan ondernemer zijn omdat ik goede hulp heb’, vertelde ze. ‘Ik vraag niet veel zorg, want het is geen feestje om zorg nodig te hebben, maar ik weet op dit moment niet waar ik aan toe ben. De enige informatie die ik tot nu toe heb gekregen, is de boodschap van mijn zorgverzekeraar dat het budget voor mijn zorg met 12,5 % zal worden gekort.’

Hans van Noorden, directeur langdurige zorg bij zorgverzekeraar VGZ, zei: ‘Op dit moment zijn we als zorgverzekeraars alles met alle betrokken organisaties aan het inregelen. We proberen dat zoveel mogelijk op persoonlijk niveau te doen, maar de eerste maanden zullen zeker verwarrend zijn.’ Kars Hazelaar, bestuursvoorzitter van zorgaanbieder Opella, ziet tegelijkertijd echter ook al een positieve ontwikkeling: ‘Er is een mentaliteitsverandering gaande’, zei hij. ‘We proberen het gesprek met de cliënt aan te gaan op basis van de zorgvraag in plaats van de vraag in welk zorgzwaartepakket iemand valt. Het goede van de Wlz is immers dat die de cliënt de ruimte biedt om de zorg intramuraal óf in de eigen omgeving te ontvangen. Het is de cliënt die kiest, wij moeten het zo organiseren dat die tevreden is.’ Precies de kern, vond Verbeek: ‘Het gaat erom om tot de beste oplossing te komen voor de individuele cliënt, en dat is meestal niet de maximale zorg.’

panelgesprek

Kijk vanuit het cliëntperspectief

Toch was Janmaat hiermee nog niet overtuigd van de mogelijkheden die de Wlz haar gaat bieden. ‘Ik moet gewoon kunnen blijven werken’, zei ze. ‘Dat is niet alleen belangrijk voor mijzelf, maar ook voor de maatschappij. Als dat niet lukt, ontstaat een ketenreactie en wordt het allemaal heel duur.  Daarom vind ik het in het verlengde van de komst van de Wlz ook zo belangrijk dat het VN-verdrag voor de gehandicapten wordt geratificeerd. Als ik minder drempels tegenkom als ik ergens naartoe wil, heb ik al minder zorg en begeleiding nodig. Dat komt mijn eigen participatie ten goede en het maakt het voor mensen die toevallig op mijn pad komen makkelijker – als ik wél eens een keer hulp nodig heb – om die gewoon even te bieden.’

De toezegging dat dit VN-verdrag heel snel zal worden geratificeerd, kon Verbeek uiteraard niet doen. ‘Het verdrag ratificeren is één ding, maar dan moet het vervolgens ook wel praktisch na te leven zijn’, zei hij, ‘We willen hiermee dus zorgvuldig omgaan. Maar terecht: we willen alles in het werk stellen om te zorgen dat mensen die langdurige zorg nodig hebben, krijgen wat ze nodig hebben. Soms denk ik dat we die wet eigenlijk de Wet langdurig leven hadden moeten noemen, dat geeft er meteen al een heel andere lading aan. Het gaat om het leven van mensen, het feit dat zij zorg nodig hebben is daar een onderdeel van.’ Daarin kon Hazelaar zich wel vinden: ‘We moeten inderdaad veel dichter bij de cliënt komen’, zei hij. ‘Eerst begrijpen en dan begrepen worden, dat is de enige juiste volgorde.’

Verslag door: Frank van Wijck

› bekijk alle 21 artikelen over Hervorming langdurige zorg

Hervorming Langdurige Zorg

Via Hervorminglangdurigezorg.nl is de sector langdurige zorg in 2014 en 2015 geïnformeerd over de hervorming langdurige zorg.

Meer over dit programma